بسمه تعالیسوال اول:احکام مراجع عظام تقلید در مورد فعالیت شبکه هایی نظیرGold Quest, My7Dimonds, Goldmine , EBL…چیست؟ آیا احکام آقایان فاضل لنکرانی و مکارم شیرازی مبنی بر صحیح بودن بازاریابی شبکه ای و فعالیت چنین شرکت هایی درست است؟ در رابطه با این موضوع باید گفت که نظر و حکم شرعی تمامی مراجع عظام در این مورد دال بر غیر صحیح بودن اینگونه معاملات  و حرام بودن درآمد حاصله است. ولی متاسفانه تعدادی از شبکه ها اقدام به جعل استفتائات مراجع عظام بخصوص آقایان فاضل لنکرانی و مکارم شیرازی کرده اند. در زیر  به بررسی نظرات و احکام مراجع عظام در این زمینه می پردازیم. ضمناَ منابع اینترنتی احکام صادره را نیز برای حصول اطمینان شما درج می کنیم. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- قسمت اول: "پاسخ مراجع" استفتاء از آیت الله العظمی خامنه ای : سؤال :معاملات شبكه اى و زنجيره اى وجود دارد (مثل گلدكوئيست و الماس) كه شركت اقدام به فروش طلا يا الماس از طريق بازاريابى شبكه اى كرده است به اين صورت كه شخص مبلغى به حساب آنان واريز مى‏كند و سپس براى شركت بازاريابى مى‏كند و به ازاى هر چند مشترى كه بواسطه اين فرد ثبت نام كرده و براى خريد الماس يا طلا پيش پرداخت بدهند و زنجيره به حد نصاب برسد، مبلغى به عنوان كميسيون به حساب وى واريز مى‏شود و يا امتياز خريد ساير محصولات شركت به وى داده مى‏ شود معامله به اين شيوه چه حكمى‏ دارد؟جواب : معامله به شيوه مذكور صورت شرعى ندارد و جايز نيست. منبع:http://www.wilayah.net/pr/estefta/page1.php#f12 استفتاء از آیت الله العظمی مکارم شیرازی : در پی سؤال عده  كثيری از مقلدين معظم له راجع به حكم شرعی فعاليت شركتهای گلد كوئيست ، گلد ماين ، الماس ،  بيزينس ، كارگشا و غيره و همچنين طرح شايعاتی راجع به حليت فعاليت اين شركتها از سوی  برخی  از افراد، ايشان طی فتوايی حكم به حرام بودن فعاليت كليه شركت هايی كه به طورزنجيره ای بازاريابی می كنند دادند.متن استفتاء بدين شرح است:  سلام عليكم:1- به نظر حضرت عالی حكم شرعی فعاليتهای شركتهايی كه به صورت زنجيره ای بازاريابی مي كنند چگونه است؟2- آيا استفتائی كه به نقل از حضرت عالی راجع به حليت فعاليت شركتهای مزبور در سايتها و نشريات اين شركتها منتشر ميگردد معتبر است ؟ 1-  اين مؤسّسات به ظاهر اقتصادى كه گاه چهره واقعى خود را زير پوشش هاى ايجاد اشتغال يا تخصيص قسمتى از درآمد خود به مراكز خيريّه پنهان مى كنند مؤسّسات مرموز و خطرناكى هستند كه كار آنها شبيه به نوعى قمار يا لاتار است كلاه از سر عدّه زيادى برمى دارند و بر سر عده معدودى مى گذارند و قسمت عمده درآمد را خودشان مى برند و غالباً به خارج منتقل مى كنند بى آن كه هيچ گونه كار مثبتى انجام داده باشند و عمل آنها مصداق بارز اكل مال بباطل است كه قرآن مجيد با صراحت از آن نهى كرده است.اين مؤسسات نخست به نام »پنتاگونو» در بعضى از شهرها آشكار شد و هنگامى كه مقامات قضائى و اطّلاعاتى متوجّه كارهاى خلاف آنها شدند جلوى آن را گرفتند سپس شركتهاي ديگري با نامهاي  گلد كوئيست ، گلد ماين، الماس، بيزينس، كارگشا و غيره  تاسیس شده و با ظاهری دیگر ( ولی در حقیقت به همان صورت قبل) شروع به فعّالیت کردند. و آن هم بعد از كارشناسى مقامات قضائى ممنوع شد و اخيراً به صورت «معامله الماس» همان برنامه به شكل تازه اى دنبال مى شود و در هر جا ممكن است به صورتى درآيد نشانه همه آنها بازاريابى هاى زنجيره اى با درآمدهاى كلان است. چندی قبل كه اين مؤسّسات استعمارى در خارج شروع به فعّاليّت      كرده بودند بعضى از مسلمانان خارج سؤالى به اين صورت براى حضرت  آية الله العظمى مكارم شيرازى فرستادند كه در كشور اتريش به عنوان     «بدون دردسر صاحب 30000000 دلار شويد» فرم هاى خاصّى كه          به صورت زنجيره اى مشترى معرفى مى شود در اختيار متقاضيان قرار     مى داد و آن را به طور مشروح در سؤال خود بيان كرده بودند ايشان درجواب نوشتند:  "شركت در اين كار حرام و پول عايد از آن مباح نيست و در واقع نوعى كلاهبردارى مرموز براى تصاحب اموال ديگران است."    اين سؤال و جواب در كتاب استفتائات جديد معظم له، جلد اوّل، صفحه 150 آمده است.اكنون مى بينيم كه همان ها به اشكال ديگر در كشورهاى اسلامى ظاهر شده است. مسلمانان بايد به هوش باشند و آلوده اين پول هاى حرام نشوند و ثروت مسلمين را به باد ندهند. و اگر كسانى نادانسته پولى از اين طريق به دست آورده اند چنانچه صاحبان آن را مى شناسند به آنها برسانند يا لااقل به مالباخته هاى رديف هاى آخر بدهند و اگر نمى شناسند به اشخاص نيازمند صدقه بدهند.2- استفتاء مزبور جعلي بوده و فاقد هر گونه اعتبار ميباشد.والسلام عليكم ورحمة الله وبركاتة دفتر آیت الله العظمی مکارم شيرازي / بخش استفتائات منبع:http://www.amiralmomenin.net/persian/modules.php?name= News&file=article&sid=1025   استفتاء از آیت الله صافی گلپایگانی : سؤال : نظر جنابعالی در مورد درآمد حاصل از بازاريابی شبكه‌ای و مخصوصاً شركت گلد كوئيست چيست؟جواب:بسم الله الرحمن الرحیم بازاريابي به شكلي كه در گلد كوئيست و امثال آن است حرام و درآمد حاصل از آن نيز حرام است و الله العالم.لطف الله صافی سؤال : یک شرکت داخلی فروش کتاب، برای عضویت مبلغی دریافت می کند و در ازای آن کتابهای درخواستی را با پست مجانی ارسال می کند، همچنین اگر هر عضو، افراد دیگری را به عضویت شرکت ترغیب کند، به ازای هر دو نفر و با شرایط خاص مبلغ دوهزار تومان به شخص معرفی کننده به عنوان حق بازاریابی      پرداخت می کند.عضویت افراد به صورت شبکه ای ثبت می شود و  هر شخص، دارای دو نفر زیر مجموعه می گردد. در صورت تشکیل یک زوج به عنوان زیر مجموعه یک شخص، دو هزار تومان به او و همه افرادی که بالاتر از او می باشند پرداخت می گردد. ضمن ارائه پایگاه اینترنتی این شرکت، تقاضا دارم نظر خود را درباره این مبلغ که به عنوان حق بازاریابی پرداخت می شود بفرمایید.جواب :بسم الله الرحمن الرحیماین نوع معامله صورت شرعی ندارد و اکل مال به باطل است چه به صورت کتاب باشد چه طلا چه غیره و وجوهی که شرکت یا اشخاص از این طریق بدست می آورند نمی توانند در آنها تصرف کنند چون مالکش نیستند. منبع :http://www.saafi.net/farsi/new/02.htm  استفتاء از آیت الله صانعی: محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى صانعى دامه بركاتهسلام علیکماحتراما به استحضار عالى ميرساند اخيرا توسط برخى شركت ها مانند Gold Quest، با توجيه برآورده كردن احتياجات مردم ( مشتركين آن شركتها ) طرح هايى تهيه و مبالغى هر چند اندك از مشتركين دريافت ميشود. ( كه متعلق به يكى از اين شركت ها ميباشد ) هر كدام از افراد با اراده و اختيار تام ميتوانند با واريز مبلغ شش هزار تومان ( يك هزارتومان به حساب بانكى شركت،  يك هزارتومان به حساب بانكى مشترك رديف 6 و چهار هزار تومان به حساب بانكى مشترك رديف 12 ) به عضويت شركت درآيند.در مرحله بعدى هر عضو می تواند با مراجعه به دو نفر ديگر، از آنها درخواست عضويت در شركت را بنمايد كه آنها نيز می توانند هركدام مبلغ شش هزار تومان ( جمعا دوازده هزار تومان ) بپردازند. مطابق روش فوق الذكر، از اين مبلغ، يكهزار تومان به حساب بانكى شركت، يكهزارتومان به حساب بانكى مشترك رديف 6 و چهار هزار تومان به حساب بانكى مشترك رديف 12 واريز مي شود  و عضو قبلی، شش هزار تومان خود را كه به اين نحو پرداخته بود، طبق مقررات شرکت از این دوازده هزار تومان برداشت می کند. به این ترتیب مسئله روندی تسلسلى پيدا كرده و به تدريج با افزايش تعداد مشتركين به حسابهاى نفرات رديف 6 و 12 مبالغى واريز ميشود. نفرات 1 ، 2 ،3 و... نيز به تدريج با افزايش تعداد مشتركين به رديف هاى 6 و 12منتقل گرديده و به حساب آنها نيز مبالغى مطابق روش فوق واريز خواهد شد. بنابراين با درنظر گرفتن شرايط فوق الذكر، خواهشمند است نظر مباركتان را در خصوص مطابقت يا عدم مطابقت اين گونه طرحها با شرع مقدس اسلام جهت استفاده خواهران و برادران دينى اعلام فرماييد.  جواب:                                                               اين گونه كارها شبهه قمار دارد و حرام است و اكل مال به باطل است و موجب عدم رشد استعدادها مى باشد و بايد از آن اجتناب نمود و به دنبال تلاش و فعاليت هاى اقتصادى از راه هاىمشروع رفت.                                             منبع :http://www.saanei.org/fa/page.php?pg=showistifta&id=428     ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ قسمت دوم:" رد دلایل موجود مبنی بر عدم آگاهی مراجع" بیان دو نکته به نظر ضروری می رسد؟1- عده زیادی از دوستان عضو در این شبکه ها، بیان می کنند که این احکام جعلی و ساختگی نیست و ابتدا مراجع فعالیت در این شرکت ها را حلال نموده و سپس برای آن حرمت قائل شده اند؟می توان این موضوع را از دو منظر دید:الف) از ابتدا مراجع چنین احکامی نداده اند.ب) واقعا این طور بوده و مراجع احکام خود را عوض کرده اند.            الف) از ابتدا مراجع چنین احکامی نداده اند.در صورت اول که بحثی باقی نیست؛ در مورد آقای مکارم این مورد برقرار است که حکم ایشان که در بالا آورده شده است. ب) واقعا این طور بوده و مراجع احکام خود را عوض کرده اند.در صورت دوم که مراجع احکام خود را عوض نموده اند دو نکته قابل بحث می باشد.1- سوالاتی که در استفتائات اولیه خود کرده اند اشتباه بوده و به صورت کامل و دقیق اتفاقات را بیان نکرده اند که حق با مراجع عظام بوده و با سوالاتی که بعدا طرح شده و مختصات اتفاق بیان شده حکم حرمت آن را داده اند. (به صورت منصفانه صورت سوالات احکام منصوب به مراجع که در انتهای کاتالوگ است را مطالعه نمایید ببینید اتفاقات را به صورت کامل تشریح نموده است؟ اگر مراجع در جواب همین سوالات نیز حکم حرمت داده بودن آیا کوستی ها نمی گفتند این سوالات نشان دهنده اتفاقات افتاده در سیستم نیست؟)2- سوالات دقیق بوده و اطلاعات درست به آنها منتقل شده است اما بعد ها به دلیل دادن اطلاعات نادرست احکام را عوض نموده اند. سوال بنده این است آیا مرجعی وجود دارد که جوابی غیر حرمت داده باشد؟ گیرم به یکی یا دو تا یا حتی سه تا از مراجع اطلاعات اشتباه داده باشند آیا می شود به تمام مراجع اطلاعات اشتباه داده باشند آن هم مراجعی که روی حکم دادن به شدت حساس هستند. (چرا در قرآن داریم « و من لم یحکم بما انزل الله فأولئک هم الظالمون و من لم یحکم بما انزل الله فأولئک هم الکافرون و من لم یحکم بما انزل الله فأولئک هم الفاسقون » یعنی هر کس حکم خدا را عوض کند ظالم و کافر و فاسق است) و به همین دلیل  است که شما می بینید در مورد یک چیز احکام متفاوت است. مثلا داریم حرام، مطلقا حرام یا جایز نیست یا ... همه اینها یک منظور را می رساند و آن حرمت موضوع است اما به دلیل حساسیت؛ مراجع سعی می کنند طوری مسئله را بیان کنند که شرط احوط بیان شود. همچنین با فرض اینکه تمام اطلاعاتی که بعدا به همه مراجع داده شده  اشتباه است. سوالی که پیش می آید چرا دوستان گلدکوئستی پیش این علما نمی روند و به آنها اطلاعات درست را نمی گویند؟ احتمالا در جواب این سوال سه جواب خواهید شنید.1-اینکه فلانی رفته پیش فلان مرجع و به ایشان توضیح داده و مراجع گفته اند که اگر این طور است پس حلال است به این دوستان بگویید مستند صحبت کنید و حکمی را که گرفته را به شما نشان دهد، دقت کنید حتما اصل باشد. مطمئن باشد چنین نخواهند کرد و چنین حکمی برای شما نخواهند آورد، اگر چنین حکمی برایتان آوردند پیشنهاد می کنم ابتدا کمی وقت گذاشته به دفتر آن مجتهد رفته و حکم را نشان دهید و صحت و سقم آن خبردار شوید و در صورت درست بودن آن را برای NMS بفرستید تا آن را در سایت بگذاریم.2- فلانی قرار است برود؛ تا چند روز دیگر حتما رفته و با دست پر برمی گردد؛ شما وارد شوید حکم را تا چند روز دیگر به شما نشان خواهیم داد و از این قبیل حرف ها. پیشنهاد می کنم به آنها بگویید من منتظر می مانم و تا وقتی که حکم را نیاورید حرف شما را نمی پذیرم.3- ما به دفتر مراجع رفته ایم اما آنها جوابمان را نمی دهند. در پاسخ به این موضوع باید بگویم اصلا درست نیست چرا که بنده خود بیش از 3 مورد سراغ دارم که به راحتی به دفتر آقایان مراجعه کرده و حتی یکبار با خود آقای مکارم صحبت نمودند به آنها بگویید این مشکل شماست و اگر در کارتان واقعا راسخ هستید این موانع برای شما نباید مهم باشد کمی سعی کنید حتما می توانید آنها را ببینید.مطلب دیگر این است که اکثرمطلعین حوزه فقه می دانند که اگر روی حکمی اتفاق نظر بود نشان از قطعی بودن آن حکم دارد و نشان دهنده این است که این حکم برای تمام مراجع واضح می باشد و نکته ی عمده ای که موجب تغییر حکم گردد به صورت مجهول برای آنها وجود ندارد.  در انتها باید بگوییم همانطور که دوستان کوئستی مثال هایی مانند شطرنج، تلویزیون یا ... را مثال هایی می دانند که ابتدا مراجع برای آنها حرمت قائل شده اند و بعدا با افزایش اطلاعاتشان آن را عوض نموده اند (هر چند به همین سادگی که می گویند نیست)؛  چرا ذره احتمال این را نمی دهند که احکامی که مراجع ابتدا اعلام کردن نادرست بوده و بر اساس کمبود اطلاعاتشان بوده است و بعد ها با بالارفتن اطلاعاتشان این احکام را عوض نموده و برای شرکت هایی مانند گلدکوئست، مای سون دایموند، ای بی ال، گلد ماین و ... حرمت قائل شده اند.ضمنا در قسمت مقالات، مقاله "طعم تلخ گلد کوئست" را حتما بخوانید.